Posts

Showing posts from April, 2025

Dziko Lonse Likulira: Papa Francis Wamwalira

Image
Lero dziko lonse likulirira. Mtumiki wathu, mtumwi wa mtendere, mtsogoleri wa Tchalitchi cha Katolika Papa Francis   wamwalira ali ndi zaka 88 . Nkhaniyi yatsimikizidwa ndi Vatican m'mawa uno, ndipo ikufalikira mofulumira padziko lonse lapansi. Papa Francis  Papa Francis, anabadwa ngati Jorge Mario Bergoglio ku Argentina, anali Papa woyamba kuchokera ku America, komanso wa mtundu wa Jesuit. Kuyambira atasankhidwa mu March 2013 , anasankha dzina Francis osati chifukwa chokopa, koma kuti akhale ngati Mtumiki wa osauka St. Francis of Assisi . Sanali Papa wa mphamvu anali Papa wa mtima . Anakana kukhala m'nyumba zokongola za Vatican, ndipo anasankha kukhala m'chipinda chaching'ono chisonyezo cha moyo wake wopanda kudzikuza. Papa Francis anali wolimba mtima. Anayankhula za kusintha kwa nyengo (climate change), kusasiyana kwa olemera ndi osauka, kulandira othawa kwawo, komanso za chikondi cha Mulungu kwa aliyense – ngakhale amene ena amawawona ngati osayenera. Anati: “...

Dziko Lonse Likulira: Papa Francis Wamwalira

Image
Lero dziko lonse likulirira. Mtumiki wathu, mtumwi wa mtendere, mtsogoleri wa Tchalitchi cha Katolika Papa Francis   wamwalira ali ndi zaka 88 . Nkhaniyi yatsimikizidwa ndi Vatican m'mawa uno, ndipo ikufalikira mofulumira padziko lonse lapansi. Papa Francis  Papa Francis, anabadwa ngati Jorge Mario Bergoglio ku Argentina, anali Papa woyamba kuchokera ku America, komanso wa mtundu wa Jesuit. Kuyambira atasankhidwa mu March 2013 , anasankha dzina Francis osati chifukwa chokopa, koma kuti akhale ngati Mtumiki wa osauka St. Francis of Assisi . Sanali Papa wa mphamvu anali Papa wa mtima . Anakana kukhala m'nyumba zokongola za Vatican, ndipo anasankha kukhala m'chipinda chaching'ono chisonyezo cha moyo wake wopanda kudzikuza. Papa Francis anali wolimba mtima. Anayankhula za kusintha kwa nyengo (climate change), kusasiyana kwa olemera ndi osauka, kulandira othawa kwawo, komanso za chikondi cha Mulungu kwa aliyense – ngakhale amene ena amawawona ngati osayenera. Anati: “...

Matenda a MPOX Apezeka ku Lilongwe

Image
Lero, Unduna wa Zaumoyo watsimikiza kuti papezeka anthu iwiri omwe ali ndi matenda a MPOX ku Lilongwe. Izi zatsimikizidwa mu lemba lomwe latulutsidwa ndi Secretary for Health, a Samson Mndolo. Kalata M'malembowo, Unduna wa Zaumoyo akuti sipakuyenera kukhala mantha kapena kuderera pakati pa anthu chifukwa boma likutsata ndondomeko zolimba zothana ndi kufalikira kwa matendawa. A Mndolo awonetsa kuti matendawa ali m’manja mwa akatswiri azaumoyo, ndipo akugwira ntchito mwakhama kuti ateteze anthu ena kuti asatengeke. Matenda a MPOX ndi matenda omwe amayambitsidwa ndi virus ndipo amafalikira kudzera mu kulumikizana pafupi kwambiri ndi munthu wovutika kapena zinthu zomwe zagwiritsidwa ntchito ndi wodwalayo. Zizindikiro zake zikuphatikiza malungo, kutupa kwa minofu, zilonda pa khungu ndi ululu. Boma likupempha anthu kuti azitsatira malamulo a ukhondo monga kusamba m'manja nthawi zonse, kupewa kulumikizana pafupi ndi anthu omwe ali ndi zizindikiro za MPOX, komanso kupita kuchipatala...

A bambo awiri awanjata ku Thyolo chifukwa chogulisa chimanga Cha boma

Thyolo, dziko lathu lokoma lino, silimalephera kutipatsa nkhani zomwe zingakupangitseni kuseka ngakhale mutavutika ndi njala yomwe chimanga chachitiridwachi. Lero tili ndi nkhani yomwe ikungofunika chinthu chimodzi chokha: popcorn , chifukwa iyi ndi drama ya "matumba 10 a chimanga" yomwe ingapose ngakhale series ya Money Heist ! Kodi zachitika bwanji? Chinachitika n’choti boma linali pa mission yabwino—kupereka chimanga kwa anthu omwe akuvutika ndi njala ku Ntambanyama, m’boma la Thyolo. Galimoto yodzaza ndi matumba 700 a chimanga inanyamuka ngati momwe zimayendera nthawi zambiri... koma apa, zinthu zinapota ngati sitiroko yatsopano ya WhatsApp. M’galimoto munali dalaivala, mulonda wa khonsolo dzina lake Aubrey Malindi , ndi munthu wina wotchedwa Leonard Jika , wazaka 39, yemwe amagwira ntchito ngati wothandizira wa dalaivalayo. Tsono anthu awa m'malo moti azingopereka chimangacho monga momwe zinalili pa plan, anaganiza zochita business yosadziwika m’malemba a khonsol...

Mulandu wa a Dr. Cassium Chilumpha ofuna kupha Bingu wa Muthalika ukupitirira

Image
Lero ku Blantyre, Bwalo la Milandu lapereka malangizo ofunikira pa mlandu wa Dr. Cassium Chilumpha, yemwe akuzengedwa mlandu wokhudza chinyengo cha kufuna kupha pulezidenti wakale Bingu wa Mutharika. Iyi ndi nkhani yomwe yakhala ikukambidwa kwa nthawi yaitali kuyambira mu 2006 momwe Dr. Chilumpha anamangidwa. Dr. Cassium Chilumpha Ma Jaji atatu, Bruno Kalemba, Charlotte Malonda, ndi Justus Kishindo omwe akuyang’anira mlanduwu, aitanira m’mbali zonse za mlandu kuti apereke zolemba za mfundo zawo mkati mwa masiku khumi ndi anai (14). Izi zikuchitika pokonzekera kuti bwalo la milandu liyambe kumva mlanduwu pa 17 June, chaka chino. Loya wa Dr. Chilumpha, a Kalekeni Kaphale, atulutsa chidziwitso chakuti lero bwalo la milandu lakhala likumvetsera momwe mlanduwu uyendere, ndipo palibe zomwe zayamba kumvedwa zokhudza umboni weniweni. Zodabwitsa ndi zakuti mlanduwu wakhala ukuchedwa kwambiri, chinthu chomwe chadzetsa kudandaula kuchokera kwa anthu osiyanasiyana kuphatikizapo ma loya ake a Dr....

Agamulidwa Zaka 9 chifukwa chogwirira mwana wake

Image
 Elisa Balakasi, mwamuna wa zaka 40, wagamulidwa zaka 9 kundende chifukwa chogwiririra mwana wake wamkazi wazaka 14 yobadwa. Elisa Balakasi A Balakasi adagonana ndi mwana wawo mu mwezi wa February, pomwe Balakasi ananyengerera mwanayi ndi ndalama zokwana K5000 asanachite naye zadamazi patchire pafupi ndi nyumba yawo. Nkhaniyi inatuluka mwezi wa March, mwana atayamba kuonetsa zizindikiro zoti ali ndi pakati. Amayi ake atafunsa, mwanayo adawulula zowawa zomwe zinamuchitikira, ndipo nkhaniyi inaperekedwa ku polisi ya Namizana. Woimira boma pa mlandu, a Thokozani Moloko, adalongosola nkhaniyi m'bwalo la milandu la ku Mchinji, ndipo mneneri wa polisi a Limbani Mpinganjira adatsimikiziranso nkhaniyi kwa anthu. Ataima m’bwalo la milandu, Balakasi adapempha kulandira chilango chochepa ponena kuti mavuto a m’banja ndi amene adamukakamiza kuchita zimenezo. Koma oweruza a Juma Chilowetsa sanamvepo kanthu ka chisoni. Iwo anati, “Mlandu ngati uwu wachuluka kwambiri m’dziko muno, ndi chifukwa ch...

CCAP Nkhoma Sinodi Yafotokoza Pa Msonkhano wa Mapemphero Wosavomerezeka kwa Wotsogolera Wakale Peter Mutharika

Image
  Sinodi ya CCAP pansi pa Nkhoma yachotsa mwachangu chiganizo chakuti malamulo a mpingo ali ndi mphamvu zotheka kugwira ntchito pa abusa omwe achita zinthu zokhudzana ndi mpingo popanda chilolezo cha utsogoleri wa Sinodiyi. Izi zikuchitika pamene dzulo kunachitika msonkhano wa mapemphero wachilendo, wosavomerezeka, womwe udachitikira kunyumba ya mtsogoleri wakale wa dziko lino, Peter Mutharika ku Mangochi. Msonkhano umenewu, omwe udasonkhanisa abusa 53 a CCAP. Mlembi wa Sinodi, Mbusa Vasco Kachipapa, anauza atsogoleri a mpingo ndi omwe ali ndi chidwi kuti malamulo a Sinodi adzagwira ntchito kwa aliyense amene atenga chikondi cha mpingo popanda chivomerezo cha atsogoleri. M'busa Kachipapa, amene ali ndi udindo wofotokoza chiganizo ichi, anati ndi abusa omwe amapezeka kuti anachita msonkhano wa mapemphero opanda chilolezo cha Sinodi, akuyenera kulandira zotsatirapo, malinga ndi malamulo a mpingo. M'busa Kachipapa adafotokoza kuti ofunika kupezeka mu msonkhano ndi abusa omwe adale...

Zotsatira za FAM pa Nkhani ya Sexual Misconduct mu Gulu la Amayi la Mpira wa Miyendo

Image
  Football Association of Malawi (FAM) yalengeza kuti yatsata mozama zomwe zikunenedwa zokhudza kuchitidwa zachiwerewere kwa membala wa gulu la amayi la mpira wa miyendo ku Malawi (The Scorchers) panthawi ya ulendo waku South Africa. Malawi women's football team   Malinga ndi kalata yovomerezeka yotulutsidwa ndi FAM, bungweli layamba kafukufuku kuti likapeze zoona pa nkhaniyi. FAM yatsimikiza kuti njira zonse zotsatira kafukufukuyu zizikhala motsatira malamulo ndi ndondomeko zake zomwe zimatsimikizira chilungamo komanso ufulu wa aliyense yemwe akukhudzidwa. FAM yawonetseranso kudzipereka kwawo pa chitetezo, ulemu, ndi thanzi la osewera komanso akuluakulu onse m’gulu la mpira, potsatira malamulo awo a safeguarding policy. Bungweli latsimikiza kuti lidzapitiriza kupereka zambiri pamene akuchita kafukufukuyu. Tikuyembekezera zochitika za m’tsogolo, koma chofunika kwambiri ndikuteteza ufulu wa amayi komanso kuonetsetsa kuti mpira wa miyendo ukuchitika m’njira yowona mtima kom...

Zigawenga zazikwanje azigamula kukakhala ku ndende ku Lilongwe

Image
Khrisimasi yomwe inali yoti izakhale yachisomo ndi chisangalalo inasanduka usiku wadzidzidzi ku Area 46, pomwe gulu la anthu osakonda malamulo linaukira banja limodzi m’nyumba yawo, ndithu kukhala usiku womwe sadzaiwala. Pakali pano, Khothi la Senior Resident Magistrate ku Lilongwe lagamula amuna anayi kukhala ku ndende zaka zosiyanasiyana atapezeka olakwa pa mlandu wokhudzana ndi kuba mwachiwawa komanso kuvulaza ana ndi alendo. A Yohane Daniel a zaka 26  ndi Evance Lufeyo a zaka 39  adalandira chilango chachikulu cha zaka 20 , pamene Dickson Mavuto a zaka 30  awalandira zaka 13 ndipo Madalitso Soniyala a zaka 37  awalamula kukhala m’ndende kwa zaka 18 . Zigawenga za zikwanje Mneneri wa polisi ku Lilongwe, a Hastings Chigalu , anafotokoza kuti pa 25 December usiku, anthuwo limodzi ndi zigawenga zawo zopitilira khumi, anaukira nyumba ya banja lina ku Area 46 ali ndi zikwanje ndi zida zina zowopsa . Atathyola chitseko, adalamula anthu m’nyumbamo kupereka mafoni, ...

Mnyamata wa Zaka 18 Agamulidwa Zaka 14 ku Ndende pa Chiwembu cha Kuba ku Gateway Mall

Image
Mu mlandu wochititsa mantha, bwalo la milandu ku Lilongwe lagamula mnyamata wa zaka 18 dzina lake James Gerald kuti akakhale ku ndende kwa zaka 14 chifukwa chobera munthu ndalama zokwana K40,000, foni, komanso katundu wina wokwana pafupifupi K1 miliyoni. James Gerald ndi katundu yemwe adaba Izi zidachitika pa 1 February chaka chino, pafupi ndi malo okwerera mabasi pa Gateway Mall. Malingana ndi Khumbo Sanyiwa, wachiwiri kwa mneneri wa apolisi ku Lilongwe, bwalo lidamva kuti Gerald pamodzi ndi anzake awiri omwe akusakidwa anachita chiwembuchi ali ndi zikwanje ndipo anaukira munthu pa nthawi ya 4 koloko madzulo. Woimira boma pa mlanduwu, Damiano Nyasulu, anauza bwalo kuti atatuwo anamutengera munthu katundu wake mwamphamvu komanso molimbikitsidwa ndi zida zowopsa. James Gerald amachokera m’mudzi wa Tsikulamowa, T/A Tsikulamowa, m’chigawo cha Ntcheu. Kulingalira kwa bwalo lino ndikutenga gawo lalikulu polimbana ndi umbanda, makamaka mwa achinyamata omwe akuchulukira kuchita zauchigawe...

Doc Wafika Ku Mangochi – Ma Ambulance ayende basi!

Image
Ayi izi nde zikuyenda! Kumbukirani kale pomwe Doc analonjeza kuti ma ambulance amene "anafafa ngati nsomba pa dzuwa" adzawauka? Eeee, tsopano tiyeni tikupatseni nkhani yatsopano Doc wafika ku Mangochi! Ndiye abaleeee… madongosolo ayamba kukung’anitsidwa ngati msewu wa Area 18! Dr. Namadingo ku Mangochi Koma Akuluakulu Achipatala Atathawa! Lero Doc wafika ponyezimira ku Mangochi koma akuluakulu achipatala atathawa kale ngati anawamva kuti Doc akubwera! Zina mwa izi sizikudziwika, koma Doc wati, "Nde zili bwino, ndagona kuno lero." Madongosolo Kudzutsa Ma Ambulance Oyimilira Ngati Ma Statue Mawa tikuyembekezera kuti akangokumana ndi atsogoleriwo (mwina pamene ali pa tea break ), ndiye njira zidzayamba kukonzedwa. Ma ambulance amene anali ngati amangodikira kuvala thonje m’kamwa adzayambanso kuuluka pa msewu ngati galimoto ya wedding! Ma Shirt A White? Kodi Ndi Campaign Izi? Doc wanyamulanso ma shirt a white angapo zikuoneka ngati akufuna anthu adziwe kuti ...

Malonda a Fodya Aimitsidwa ku Msika wa Limbe: Alimi Akwiya ndi Mtengo Wotsikitsitsa

Image
  Msika wa fodya ku Limbe wayimitsidwa kwakanthawi pambuyo poti alimi ambiri adadzudzula mtengo wotsika wa fodya, womwe ukufika pa $1.15 pa kilo. Alimi ati mtengo uwu ndi wopweteka chifukwa sufanana ndi ndalama zomwe adagwiritsa ntchito polima fodya kuchokera ku munda. Msika wafodya wa Limbe Alimi ambiri amati ntchito yawo ya chaka chonse, kuphatikiza ndalama zogulira feteleza, mankhwala, ndi ntchito yolima, sizikuoneka ngati zikulipidwa moyenera ndi mtengo umene akupezawu. "Tikuvutika kwambiri. Tilimi tikuyika ndalama zambiri komanso nthawi yochuluka mu ulimiwu, koma pamapeto pake sitikupeza chilungamo," anatero mlimi wina m’modzi amene timacheza naye. Mandala, itapita ku msika wa Limbe, idapeza kuti mtengo wokwera kwambiri wa fodya wogulitsidwa mpaka pano wafika pa $3.20 pa kilo. Komabe, izi zikuoneka ngati zikusiyana kwambiri ndi mtengo wamba wa $1.15, zomwe zikuchititsa kuti alimi ambiri asakhutitsidwe. Zikuoneka kuti pali kusiyana kwakukulu pakati pa zomwe alimi akuy...

Kaliati Akuti Usi Wapepera – Koma Mandala Yapeza Zina!

Image
  Mabodza kapena zoona? Nkhani yatsopano yowotchera m’ndale ya Malawi yafika pa desk la Mandala , ndipo sitingangodutsa popanda kukufikitsirani chilichonse mwatsatanetsatane. Pa msonkhano wachipani cha UTM womwe wachitika ku Blantyre, mtsogoleri wachipani amenenso ndi wachipwitikizi pazolankhula, Patricia Kaliati , adanenetsa kuti Dr. Micheal Usi wapeperadi kwa UTM. Iye adati Usi analankhula ndi Dalitso Kabambe , ndipo anavomereza kuti anachita zolakwa kuchoka mchipanichi ndipo tsopano akufuna kubwerera. Patricia Kaliati ndi achitetezo ku Blantyre  Koma Mandala sanangomva nkhaniyi tafufuza! Tatalowa m’mbali ya gulu Odya Zake Alibe Mulandu , ndipo Happy Kondowe , mlembi wamkulu wa gululi, watsutsa molimba zimene Kaliati wanena. “ A Usi sanapepese konse kwa UTM ,” adatero Kondowe polankhula ndi Mandala. “Anangokumana ndi a Kabambe ku maliro ku Phalombe. Ndipo panalibe zokhudza chipani zomwe zidanenedwa.” Dalitso Kabambe ndi Michael Usi ku Phalombe Iye anapitilira kunena ku...

Zokoma Zatembenuka: Wa Arsenal, George Nkhoma, Apezeka Wolakwa pa Chigololo ndi Mwana wa Zaka 13 – Agamulidwa Zaka 14 Ku Ndende!

Image
  Koma ayi! Mdzulo uno nkhani yati bwii kuchokera ku Nkhunga First Grade Magistrate ku Dwangwa, Nkhotakota, yapangitsa anthu kuseka ndi kulira nthawi imodzi. George Nkhoma, wazaka 26  komanso supporter wamkulu wa Arsenal , walowa mu line-up ya omwe akakhala ku bench ya ndende kwa zaka 14 chifukwa cha kugonana ndi mwana wamkazi wa zaka 13. Eish, ngati mukanakhala pa Premier League mukanangopatsidwa red card yomweyo! George Nkhoma  Malingana ndi mboni ya boma, Mickeas Chatsira (omwe mwina pano ndi VAR wa milandu), zinthu zoyipa zinayamba mu November chaka chatha mpaka mu March chaka chino. George, mwachikondi chobisika koma choipa, ankachotsa chilakolako pa mwana yemwe sanakwanitse ngakhale zaka 14. Kodi zimenezi zinali zachibwana? Ai, zinali za tactics ! A George, chifukwa cha “man-management” yawo ya coach wa chikondi chosavomerezeka, anafika povumbulutsa foni ya makono (smartphone) kwa mwanayu kuti azilumikizana naye mosavuta ngati Pep Guardiola atagula striker wa...

Zachisoni ku Lupachi: Mnyamata wa Zaka 19 wazipha Ndi Mfuti

Image
  Mu tawuni ya Lupachi, yomwe ili pa malire a Mzimba ndi Nkhotakota, padachitika tsoka lalikulu lomwe lasiya mabanja ndi anthu ambiri m'mbali mwa chisoni. A Tone Nyirongo, mnyamata wa zaka 19, wachosa moyo wake powombera mutu ndi mfuti mu nyumba mwake. Malingana ndi a Macfarlen Mseteka, omwe ndi mneneri wa Polisi ya Jenda, chigawochi chidachitika dzulo, nthawi imene a Nyirongo adangouza m'bale wake kuti akonzekere kukolola nyemba m'munda mwake nthawi ikakwana. Zinthu zidawoneka ngati zili bwino, koma zinali zoyambira tsanziko loyamba la moyo wake. Patadutsa nthawi yochepa atachoka, banja lake lidamva kulira kwa mfuti kuchokera mu nyumba, ndipo atalowa kukaona zimene zachitika, adapeza a Nyirongo wazipha. Zikuwoneka kuti nkhani yokolola nyemba inali njira yokonzekera kutsanzika ulendo owopsa wa kudzipha. Zochitika ngati izi zikukumbutsa anthu ambiri kufunikira kokambirana nkhani za maganizo ndi nkhawa. Polisi akumangokumbutsa anthu kuti akamva kuti akupsinjika m'maga...

Mfumu Yaikulu Gawa Undi Aletsa Magule Opanda Ulemu pa Kulamba 2025

Image
  Pamene mwezi wa August ukukulira, anthu a m'dera la AChewa a Malawi, Zambia ndi Mozambique akuyamba kukonzekera mwambo waukulu wa Kulamba Ceremony womwe umachitikira ku Mkaika, Zambia. Mwambo uwu ndi chionetsero chachikulu cha chikhalidwe cha AChewa, ndipo chaka chino ukuyembekezeka kuchitika pa 30 August 2025 . Gule wa mkulu Koma zinthu zasintha pang'ono chaka chino… Mfumu yayikulu ya AChewa onse, Kalonga Gawa Undi , watsutsa mwamphamvu gule wamkulu wamaliseche komanso omwe amavina molimbana ndi chikhalidwe . Poyankhula nthawi ya zokonzekera mwambo wa chaka chino, Gawa Undi walamula kuti magule onse amene adzatengerepo mbali pa mwambowu azikhala aulemu , osavina kapena kuvala zinthu zomwe zingawononge ulemu wa chikhalidwe cha AChewa. “Ife AChewa timadziwika ndi ulemu. Tikufuna kuti mwambo wa Kulamba ukhale chionetsero cha chikhalidwe chathu cholemekezeka, osati mwayi wochitira zinthu zosayenera,” watero Gawa Undi. Mfumu yayikulu Lukwa ya m’boma la Kasungu, yomwe ima...

Mwamuna Wina Wamangidwa Ataba Zida za K3.8 Miliyoni pa Stadium ya Mzimba

Image
M’dera la Mzimba, mphekesera zasanduka choonadi pamene apolisi amanga mwamuna wina yemwe akuganiziridwa kuti anaba zida za ntchito yokonza Mzimba Stadium zomwe zikuwoneka kuti zili ndi mtengo wa K3.8 miliyoni. Wogwidwa dzina lake ndi Chilungamo Charles , wazaka 38, yemwe amachokera ku mudzi wa Chimisano , m’dera la Mfumu Yayikulu TA Malili ku Lilongwe . Malinga ndi mneneri wa apolisi ku Mzimba, Maria Banda , Chilungamo ankagwira ntchito pamalowo pomanga stadium ndipo anapeza mwayi wobera zinthu monga ma grinder anayi ndi zingwe za makabulo 14 . Chilungamo Charles  Zina mwa zinthu zomwe anaba, Banda ati Chilungamo adazigulitsa kwa mwini hardware yemwe amagulitsa ku mzinda wa Mzimba. “ Tikulimbikira kufufuza kuti zinthu zonse zibwezedwe. Pakadali pano zina zikusowa ndipo tikugwira ntchito limodzi ndi anthu ozindikira kuti tipeze zochuluka momwe tingathere, ” adatero Banda. Nthawi zambiri timamva kuti "ntchito ndi ulemu", koma apa zikuoneka kuti zina zasokonekera. Anthu a...

Zinyalala Zachuluka ku Msika wa Chinamwali: Amalonda Ayamba Kulankhula Mokweza Mawu

Image
  Msika wa Chinamwali mu mzinda wa Zomba wasanduka ngati malo osiyira zinyalala. Kwa mwezi wathunthu tsopano, khonsolo ya mzindawu sinachotse zinyalala zomwe zikungokulirakulira tsiku ndi tsiku. Malinga ndi Kanfosi Jalisi, m'modzi mwa amalonda omwe amagulitsa ku msikawu, vutoli layamba kuwonetsa kuti litha kubweretsa matenda chifukwa cha kusowa ukhondo. "Zinyalala zikuchuluka, ndipo tilibe chitetezo chaumoyo. Anthu amatha kudwala ndipo ife amalonda timavutika kugwira ntchito m'malo osachita bwino atero," anatero Jalisi, amene sanabisenso kukhumudwa kwake. Iye anafotokozanso kuti amalonda a m'msika wa Chinamwali opitilira 1,500 alankhula kuti akagwiritsa ntchito ndalama zawo zokha kuchotsa zinyalala ngati khonsoloyi sipereka chithandizo. "Timapereka ndalama zambiri pa tsiku, koma sitikuona ntchito yeniyeni yachitukuko m'msikamu. Bola tisiye kupereka ndalamazo ndipo tilembe galimoto yathu kuchotsa nyasizi," adatero Jalisi. Mbali ya khonsolo, mkulu ...

Khansala Wakale wa Naming’azi, Willy M’manga, Ayikidwa Mmanda Mawa

Image
  M’dera la Naming’azi mu Zomba Malosa Constituency, anthu akulira ndi maliro a khansala wakale Willy M’manga yemwe anali membala wa chipani cha Democratic Progressive Party (DPP). A M’manga amwalira posachedwapa pa Chipatala Chachikulu cha Zomba, komwe amalandira chithandizo cha matenda a shuga. Willy M'manga Willy M’manga anali munthu wodziwika komanso wolemekezeka m’dziko lake, ndipo anatumikira bwino anthu a m’dera la Naming’azi pa nthawi yomwe anali khansala. Malinga ndi wapampando wa khonsolo ya Zomba, Khansala Brazio Chinthenga, thupi la khansala M’manga liyikidwa mmanda mawa, Lamlungu, m’dera la kwawo ku Naming’azi. A Chinthenga atsimikiza za imfayi ndipo ati banja limodzi ndi khonsolo apereka zambiri zokhudza dongosolo la maliro. Pamene anthu a ku Naming’azi akukonzekera kumupereka kwa ambuye khansala wakale, ambiri akukumbukira ntchito yake yabwino komanso chikondi chimene anali nacho pa dera lake. Pumulani mumtendere a Willy M’manga.

Ngozi ya Sitima ya M'madzi ku Likoma: Atatu afa, ena asanu ndi atatu apulumutsidwa

Image
  Usiku wa dzulo, ngozi yochititsa mantha idachitika pa madzi a Nyanja ya Malawi m'chigawo cha Likoma, pomwe sitima yaying'ono idamira, n’kupha anthu atatu pomwe ena asanu ndi atatu apulumutsidwa. Malinga ndi mneneri wa apolisi ku Likoma, Sergeant Enala Kalua, ngoziyi idachitika pamene anthu ankayenda mu bwato laling'ono kuchokera kumtunda kufuna kukwera sitima ya Chilembwe yomwe inali pakati pa nyanja, ikuchoka ku Mangochi kupita ku Nkhata Bay. Kalua adati, bwato laling’onolo lidamira ndi anthu onsewo ali m'njira yopita kukakwera sitimayo. Panopa apolisi limodzi ndi ogwira ntchito yadzidzidzi akupitiriza kufufuza kuti adziwe chiwerengero chenicheni cha anthu amene anali m'bwatomo komanso amene akusowa mpaka pano. “Ili ndi tsoka lalikulu, ndipo tikupempha anthu kukhala tcheru akamayenda pa madzi, makamaka pa nyengo ya mphepo kapena madzulo,” Kalua adatero. Tikutumiza mawu achisoni kwa mabanja a onse omwe ataya okondedwa awo chifukwa cha ngoziyi.

Protecting Paws and People: Zomba District's Rabies Vaccination Campaign

Image
Zomba District is taking a big step toward eradicating rabies with a comprehensive vaccination exercise targeting both dogs and cats. This initiative is more than just a routine health measure—it's a life-saving mission to protect animals and humans alike. a dog receiving vaccine According to Chief Agriculture Officer Misheck Chawala, the primary goal of this campaign is to create herd immunity and eliminate the rabies virus from its reservoir hosts, particularly dogs. "Vaccinating at least 70% of the dog population is one of the most cost-effective and efficient ways to tackle rabies head-on," Chawala emphasized. The District Health, Animal and Livestock Development Officer, Collins Chioko, shared his optimism about the initiative's impact. He expressed satisfaction with the community's participation, noting that in 2024, the district recorded an estimated 17,661 dogs—a number expected to increase this year. This highlights the growing need for sustained and ...

Nkhani Yachisoni ku Mchinji: Bambo wamangidwa Atapha Mwana Wake Chifukwa Chosamvera

Image
Mu mzinda wa Mchinji, kwachitika mwano wosaneneka. Perete Phiri, mwamuna wa zaka 28, wamangidwa ndi apolisi chifukwa chopha mwana wake, zomwe zanenetsa anthu ambiri komanso kusiya chisoni chachikulu. Perete Phiri Malinga ndi a Limbani Mpinganjira, mneneri wa apolisi ku Mchinji, zikuoneka kuti a Phiri anaphwanya malamulo a umunthu atakwiyitsidwa ndi mwana wake amene anapita kukawona amayi ake amayi omwe a Phiri anasiyana nawo ukwati. Bambo amenewa anali atawulula lamulo lakuti mwana asalowe m’khomo la amayi ake, koma mwanayo sanamvere. “Ndiye chifukwa cha ukali, a Phiri anamenya mwanayo mwankhanza kwambiri, mpaka kumuvulaza mutu,” atero a Mpinganjira. “Kenako anapita naye ku chipatala cha Ludzi, kumene anapezeka ali ndi mavuto aakulu.” Tsoka ilo, mwanayo sanapulumuke. Imfa yake yasokoneza maganizo a anthu ambiri, omwe akudzifunsa: Kodi bambo angatani mwana wake chifukwa choti watsata mtima wa chikondi kwa mayi ake? A Perete Phiri amachokera ku mudzi wa Simbireko, m’dziko la Mozambiqu...

Alonda Awiri a Times Ku Lilongwe Amangidwa ndi Apolisi Poti Akuganiziridwa Kuba Mafuta a Galimoto

Image
  M’dziko lathu muli nthano zambiri zokhudza kuba, koma iyi imachititsa chidwi kwambiri chifukwa inachitika ku ofesi ya nyuzipepala yotchuka ya Times ku Lilongwe. Apolisi ku Lilongwe amanga alonda awiri ogwira ntchito ku Times chifukwa akuganiziridwa kuti anaba mafuta a galimoto usiku wa Lachitatu. Mneneri wa apolisi a Hastings Chigalu, adatsimikizira kuti alonda awiriwo ndi a Aubrey Whitman, wa zaka 25, ndi a Amin Cassim, wa zaka 36. A Chigalu adati awiriwa anapopa mafuta a galimoto okwana 10 litres kuchokera mgalimoto ina ya kampaniyo ndipo anachita izi asadziwe kuti ofesiyo ili ndi kamera za chitetezo zomwe zinalemba zonse zomwe anachita. Aubrey Whitman & Amin Cassim Kamera zinawonetsa momwe awiriwa anapoperamo mafutawo ndikuwatsitsa mu zigubu, kenako kugwiritsa ntchito jumbo kutulutsa mafutawo mgalimoto. Kodi zomwe anachita zinali ndi cholinga chotani? Chodabwitsa kwambiri n’chakuti m’mawa wa tsikulo, nthawi ya 4 koloko, mlonda mmodzi adanyamula zigubu zija ndikufu...

Mayi agwidwa ndi mission yobera ufa anthu pachipatala cha Bwaila

Image
Pa chipatala cha Bwaila ku Lilongwe, kwachitika  nkhani ngati ya pa drama koma zinali zenizeni. Talita Mkuwazi , mayi wazaka 39 wochokera ku Kaphiri, anali ndi mission yake – koma osati kuchiza dzino monga ananenera. Ayi. Mission yake inali... ufa! Talita Mkuwazi Malinga ndi a Hastings Chigalu, mneneri wa apolisi a Lilongwe, mayiyu anafika pa chipatalacho nthawi ya 7 koloko m’mawa, nkumapita kuchidikiliro – malo omwe odwala amakhala akudikira chithandizo. Atafika, anapanga face serious, n’kuuza ena kuti ali ndi vuto la dzino. Madokotala anamuuza kuti alindire, chifukwa zipangizo zothandizira zinali zatha. Koma, mmalo modalira chithandizo, mayiyu anasintha role . Iye anazemba, ndikupita kumalo amene amayi ena amaphikira kuti athandize odwala. Komweko, iye anayamba kusankha majumbo a ufa, kuwasungira musaka ngati akukonzekera kupita ku msika wa Jenda. Ndipo mwa ulemu wake wopanda manyazi, anayamba kutuluka nawo mwa bata ngati palibe chachitika. Koma osanama – alonda anali maso. ...

Standard Bank Named Best Private Bank in Africa – Again!

Image
In a remarkable achievement, Standard Bank Plc has once again been recognized as the Best Private Bank in Africa by the globally respected financial publication, Global Finance . This marks the third consecutive year that the bank has earned this prestigious accolade, reinforcing its reputation for excellence in private banking. Charity Mughogho Charity Mughogho, Executive Head of Personal and Private Banking at Standard Bank, shared her excitement during an interview with Zodiak today. She highlighted how this award reflects the bank's commitment to setting high standards in wealth management, innovation, and personalized client service. “At Standard Bank, we pride ourselves on delivering world-class, tailored financial solutions,” said Mughogho. “This recognition shows our unwavering dedication to helping our clients make confident decisions—both in their personal finances and business ventures.” Mughogho also took a moment to thank the bank’s loyal customers. “Winning this ...

Nkhani Yochititsa Mantha ku Dedza: Amuna Awiri Akumangidwa pa Mlandu Wogwiririra ndi Kuba

  Mudzi wa Bikiele m’boma la Dedza wasokonekera ndi nkhani yochititsa mantha yomwe yachitika sabata ino, pomwe mayi wa zaka 45 akuti adagwiriridwa komanso kulandidwa zinthu zake madzulo a Lolemba ndipo omwe akuganiziridwa kuti achita izi ndi Matthews Malitchi (25) ndi Nyozani Chitukula (24), ndipo pano akusungidwa m’chitokosi cha apolisi ya Dedza. Malinga ndi malipoti, mayiyu ankachoka kumalo omwe amagulitsirako mowa usiku wa Lolemba, ndipo panjira anagwa m’manja mwa a Malitchi ndi a Chitukula omwe akuganiziridwa kuti anamudzunza mwankhanza. Mneneri wa apolisi ku Dedza, a Beatrice Jefita, watsimikiza kuti amunawa agwidwa ndipo akuyembekezeka kuoneka ku bwalo lamilandu posachedwapa. Mzimayiyu, yemwe adakumana ndi zowawa, akulandirabe chithandizo pa chipatala chachikulu cha Dedza. A Malitchi amachokera mmudzi mwa Kaphala, ndipo a Chitukula amachokera mmudzi mwa Chimati, kwa T/A Kaphuka. M'mudzi komanso dera lonse la Dedza, anthu akupempha kuti chilungamo chioneke ndipo mlandu uwu...

Zifukwa Zomwe Alimi Ayenera Kulima Mbeu Zopilira Ku Ng'amba – Malangizo Ochokera ku Makoka Research Farm

Image
Dzulo ku Makoka Research Farm, yomwe kale inkatchedwa Makoka Research Station, ku Zomba kunachitika chionetsero chachikulu cha ulimi. Pa mwambowu, alimi anauzidwa kuti nthawi yakwana yoti asiye kulima mwachizolowezi ndipo ayambe kugwiritsa ntchito njira zamakono, makamaka kulima mbeu zopilira ku ng'amba. Alimi aku Zomba A Jessie Mvula, Wogwira Ntchito ku Makoka Research Farm, anati mbeu monga mbatata, nthochi, mapira, soya, komanso chimanga cha makono zikhoza kubweretsa zokolola zambiri ngati alimi atatsatira malangizo a ulimi moyenera. Iye anafotokoza kuti limodzi mwa zolinga zawo ndi kulumikiza alimi ndi makampani kuti azitha kugulitsa zokolola zawo pa mitengo yabwino. Izi zingathandize alimi kukhala ndi chakudya chokwanira komanso ndalama m'matumba mwawo. Jessie Mvula A Mvula anawonjezera kuti: “Tili okonzeka kumalumikizitsa alimi ndi makampani kuti azikagulitsa zokolola zawo kumeneko pa mitengo yabwino.” Bungwe la Center for Agricultural Transformation (CAT) lomwe lidatsogo...

MBL Holdings Mourns the Loss of Co-Founder Alex Mulli

Image
  The Mulli family and the entire MBL Holdings community are in deep mourning following the untimely death of one of the company’s founding pillars, Alex Mulli. Alex, who was born in 1972, passed away on the 9th of this month, leaving behind a legacy of resilience, innovation, and entrepreneurial spirit. Today, he will be laid to rest at his home village of Nyezelera in Phalombe. Alex Mulli Leston Mulli, his younger brother and a fellow executive within the company, shared the heartbreaking news in an interview with Zodiak Online. “MBL Holdings is an abbreviation of Mulli Brothers Limited. We have lost the eldest brother. It’s a very sad development,” Leston said. Describing the loss as devastating, Leston added that the mood within the entire MBL Holdings group—a conglomerate with 23 local and international subsidiaries—is somber as they come to terms with the passing of one of their founding visionaries. Alex Mulli’s legacy is embedded in the growth and expansion of MBL Holdin...

Tobacco Industry Update: TC Licenses 11 Buying Companies for the Season

Image
  As the new tobacco marketing season gets underway, the Tobacco Commission (TC) has released a fresh update on licensed buying companies—and there’s something new on the list. In a recent statement, TC confirmed that it has licensed 11 buying companies to operate this year. The big news? A newcomer has entered the scene: Eastbridge , making its debut in Malawi’s tobacco market. This addition brings a touch of fresh competition and potential growth for the industry. Tobacco option floors The remaining 10 companies are no strangers to the local market, having actively participated in last year’s trading season. These seasoned players include major names such as Nyasa Manufacturing Company , Limbe Leaf Tobacco Company , JTI , Alliance One , Hail and Cotton , Premium Tobacco Malawi Limited , African Tobacco Services , Associated Central African Limited , and Watergen . With this blend of experience and fresh participation, all eyes will be on how the 2025 season unfolds. The en...

Mlandu wa Alfred Gangata Uchedwa pa Zifukwa za Kulemba Mwachinyengo

Image
Pa bwalo la milandu la Magistrate, lero kwachitika zachilendo pomwe mlandu wa a Alfred Gangata, wachiwiri kwa mtsogoleri wa chipani cha DPP ku Central Region, wachititsa chisokonezo.  Alfred Gangata ndi anthu ena Izi zachitika chifukwa oweruza a Austin Banda alamula kuti a mbali ya boma akalembenso bwinobwino mfundo za mlanduwo (zomwe zimadziwika kuti "particulars of the offence") chifukwa sizinasonyeze bwino kuti a Gangata akuwazenga mlandu wanji. A Gangata akuwaganizira kuti anapeza satifiketi ya fomu folo mwachinyengo, ndipo pakadali pano ali pa belo ndipo lero anapita kubwalo la milandu kuti akavomere kapena kuukana mlanduwu. Koma ndondomekoyi sinatheke chifukwa a mbali yoyankhapo mlandu anabweretsa mtsutso wokhudza mmene mfundo za mlanduwo zalembedwera. Oimira boma, a Charles Panyani, anatsutsana ndi zimenezi, akutsindika kuti mfundo za mlanduwo zalembedwa bwinobwino. Komabe, oweruza a Banda sanavomereze izi, ndipo analamula kuti mlanduwo ulembedwe kuchokera poyambira...

Lilongwe City Council Restricts DPP Whistle-Stop Tour Ahead of Official Campaign Period

Image
  In a move that has stirred political discussion, the Lilongwe City Council (LCC) has turned down the Democratic Progressive Party’s (DPP) request to conduct a whistle-stop tour across multiple locations in Lilongwe City’s Masintha Constituency. Letter from Lilongwe city council   The DPP had sought clearance to hold brief rallies at Chilinde, Chiwoko, Matchansi, Biwi, Mchesi, and Kawale this Saturday, starting from 10 a.m. However, in an official response letter seen by this blog, the council has advised the party to select only one location for their rally instead of touring multiple sites. According to the LCC, the restriction stems from the fact that the official campaign period has not yet begun. The council emphasized that holding rallies in several areas would be contrary to current electoral regulations. "Since the campaign period hasn't started yet, you are requested to hold a rally in one location. We request your office to formally write us on the place you in...

Two Men Jailed for Burglary and Theft in Thyolo

In a firm stance against property crimes, a magistrate court in Thyolo has sentenced two men, Misheck Sinagogo (26) and Mphatso Justin (21), to four years in prison after they were convicted of burglary and theft. The incident occurred during the night of April 3, 2025, when the duo broke into the home of Lloyd Kalulu while he was asleep. They managed to steal three bags of maize, collectively valued at K150,000. Their criminal endeavor, however, was short-lived. According to State Prosecutor Sub Inspector Stella Mwimaniwa, police investigations led officers to a local maize buyer who had unknowingly purchased the stolen goods. The buyer identified one of the thieves, which later led to the arrest of the second suspect. When brought before the court, both Sinagogo and Justin admitted to the charges. During mitigation, they pleaded for leniency, citing family responsibilities. But the prosecution argued that their actions warranted no mercy due to the serious nature of the offense. ...

Popular posts from this blog

Mfumu Yaikulu Gawa Undi Aletsa Magule Opanda Ulemu pa Kulamba 2025

Ngozi ya Sitima ya M'madzi ku Likoma: Atatu afa, ena asanu ndi atatu apulumutsidwa

Nkhani Yachisoni ku Mchinji: Bambo wamangidwa Atapha Mwana Wake Chifukwa Chosamvera